Ông Mai Hữu Tín: 20 tỷ USD hàng Trung Quốc lọt cửa kiểm soát Việt Nam

Số liệu của Tổng cục Thống kê Việt Nam trong các năm gần đây cho thấy, thâm hụt thương mại của Việt Nam với Trung Quốc ngày càng tăng, từ 12,4 tỷ USD năm 2010 lên 16,3 tỷ năm 2012 và lên đến 29 tỷ USD trong năm 2014. 

“Việc mất cân đối rất lớn trong giao dịch thương mại với Trung Quốc chúng ta đã nói nhiều, bàn nhiều nhưng chưa có một giải pháp hữu hiệu thật sự. Nhưng tôi muốn đề cập đến một vấn đề theo tôi là lớn hơn, nguy hiểm hơn tới nền kinh tế Việt Nam. Phát sinh chênh lệch về số liệu xuất nhập khẩu theo công bố của Tổng cục thống kê hai nước”, ông Tín nhấn mạnh trong bài phát biểu được tường thuật trực tiếp trên truyền hình sáng nay. 

Theo ông, số liệu thống kê hai nước từ trước tới nay luôn chênh lệch theo hướng ngày càng bất lợi cho Việt Nam. Nếu theo số liệu của cơ quan thống kê Trung Quốc, năm 2014 Việt Nam đã nhập siêu từ Trung Quốc 43,8 tỷ USD, chứ không phải 29 tỷ USD Tổng cục Thống kê Việt Nam công bố.

So sánh số liệu thống kê Việt Nam và Trung Quốc

Đơn vị: Tỷ USD

 Số liệu Việt NamSố liệu Trung Quốc
Xuất khẩu sang Trung Quốc 14,9 19,9
Nhập khẩu từ Trung Quốc 43,8 63,7

Cho rằng số liệu giữa cơ quan thống kê các nước thường chênh nhau do khác biệt về cách ghi nhận tỷ giá, về chi phí vận chuyển và bảo hiểm… song dưới góc nhìn của một doanh nhân, ông Tín thấy số liệu đang vênh theo hướng bất hợp lý. Ông Tín là Chủ tịch Công ty cổ phần đầu tư U&I và là Phó Chủ tịch Ngân hàng Kiên Long.

Theo Tổng cục Thống kê Việt Nam, chi phí vận chuyển và bảo hiểm chiếm khoảng 6,6% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu. Ông Tín lập luận với hai nước láng giềng có chung biên giới rất dài như Việt Nam và Trung Quốc thì chi phí vận chuyển và bảo hiểm thực tế không thể lớn hơn tỷ lệ này. Do vậy, nếu Việt Nam ghi nhận 14,9 tỷ USD xuất khẩu cho Trung Quốc thì con số mà Trung Quốc ghi nhận nên vào khoảng 15,9 tỷ USD. Nhưng con số Trung Quốc ghi nhận lại là 19,9 tỷ USD, cao hơn khoảng 4 tỷ USD. 

“Giữa hai nước còn có hoạt động xuất nhập khẩu tiểu ngạch ở biên giới không được ghi nhận đầy đủ và chắc chắn chiếm một phần trong khác biệt 4 tỷ USD này. Phần còn lại là gì? Chỉ có thể giải thích là phần lớn con số này đến từ hàng hóa Việt Nam xuất khẩu lậu sang Trung Quốc. Tại sao có xuất khẩu lậu, trong khi chúng ta hết sức khuyến khích xuất khẩu? Lời giải thích hợp lý kế tiếp chỉ là, đó là các mặt hàng Việt Nam cấm xuất khẩu hoặc xuất khẩu phải chịu thuế. Đó là những mặt hàng nào? Theo tôi, đó là tài nguyên, khoáng sản của Việt Nam”, ông Tín đặt vấn đề.

Về nhập khẩu, giá trị nhập khẩu từ Trung Quốc mà Việt Nam ghi nhận đã bao gồm chi phí vận chuyển và bảo hiểm, theo đại biểu, lẽ ra phải cao hơn giá trị Trung Quốc ghi nhận. Nhưng số liệu Việt Nam ghi nhận lại thấp hơn của Trung Quốc đến khoảng 20 tỷ USD trong năm 2014. 

“Một con số khổng lồ. Nói rõ hơn, chỉ riêng năm 2014, hơn 20 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc lọt vào lãnh thổ Việt Nam không qua ghi nhận của các cơ quan chức năng Việt Nam, tức không hề chịu thuế, không phải qua các hàng rào quản lý kỹ thuật của Việt Nam và tha hồ tung hoành, cạnh tranh không công bằng với hàng hóa từ các nguồn khác, nhất là hàng hóa của các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam”, ông bức xúc.

Theo tính toán của vị đại biểu đến từ Bình Dương, như vậy, nếu sử dụng số liệu của Tổng cục Thống kê Trung Quốc để tính lại cán cân thương mại của Việt Nam thì Việt Nam chưa từng xuất siêu trong các năm từ 2012 – 2014 như đã công bố. Con số nhập siêu không chính thức tăng nhanh ngoài việc gây khó khăn, thiệt hại to lớn cho nền kinh tế Việt Nam còn gây áp lực lớn lên tỷ giá..

“Tôi không cho rằng chúng ta có thể tin tưởng tuyệt đối vào số liệu của Tổng cục Thống kê Trung Quốc. Nhưng ở mặt nào đó họ đã tính hộ chúng ta giá trị của phần kinh tế ngầm với họ, chúng ta không thể không tính đến giá trị của phần ngầm này khi thiết kế các chính sách của chúng ta. Một nền kinh tế dù mở hay hội nhập đến mức nào vẫn cần có một áo giáp bảo vệ hiệu quả và vững chắc, bảo đảm sự cạnh tranh công bằng giữa các doanh nghiệp và bảo vệ được người tiêu dùng của quốc gia đó. Có vẻ với Việt Nam chiếc áo giáp này đang rách, nếu không nói rách càng lúc càng nhiều trong giao dịch thương mại với Trung Quốc”, đại biểu Mai Hữu Tín cảnh báo. 

Giải đáp về những câu hỏi của đại biểu Mai Hữu Tín trong phiên làm việc buổi chiều, Bộ trưởng Kế hoạch Đầu tư – Bùi Quang Vinh cho biết, không phải đến nay mà số liệu những năm trước cũng chứng minh được việc hàng Trung Quốc tràn vào Việt Nam rất nhiều. Tuy nhiên, sự chênh lệch số liệu là do mỗi bên có cách thống kê khác nhau.

Bộ trưởng cho biết, Tổng cục Thống kê đã thành lập tổ chuyên gia từ 20 năm nay để xem lại cũng như xử lý các số liệu thu thập từ cơ quan hải quan. Kết quả thấy sự chênh lệch này không chỉ xảy ra với các số liệu xuất nhập khẩu từ Trung Quốc.

“Hiện nay tất cả số liệu xuất nhập khẩu với các nước đều có tình trạng chênh lệch như trên. Con số thống kê về kim ngạch giữa Việt Nam và Singapore, hay Nga còn chênh khoảng 30-50%, thậm chí gần gấp đôi”, ông Vinh nói.

Theo ông, hầu hết các quốc gia đều chênh nhau do cách thống kê của các nước khác nhau. “Trung Quốc không tính xuất khẩu qua đường tiểu ngạch nhưng không tính vào số liệu mặc dù hàng hóa có đi qua hải quan chính thức và có nộp thuế. Trong khi, Việt Nam xuất gạo qua đường tiểu ngạch và có tính vào kim ngạch nhưng Trung Quốc lại không tính giá trị này”, ông Vinh lý giải.

Huyền Thư